Jules Verne röportajı

Eserlerinden, işlediği konulardan ve üslubundan hareketle, Jules Verne'in~yazar portresine ilişkin kısa bir değerlendirme yapabilir misiniz?
Jules Verne her şeyden önce bir yazardır. Bunu vurgulamamın nedeni bazen onun, gelecekteki bazı buluşları önceden tahmin etmiş bir tür kahin olduğunun öncelikli olarak düşünülmesinden. Doğru ve Jules Verne'i önemli kılan özelliklerin başında geliyor bu. Ama çocukluğu onun kitaplarını okuyarak geçmiş bir yazar olarak fark ettiğim bir şey var ki, JulesVerne'i çok okunur yapan şey bu öngörüleri kadar, macera kurgusunu teknik olarak iyi kurma becerisine sahip olması. Birbiriyle bağlantılı birkaç romanının içerdiği zaman tutarsızlıkları görmezden gelinebilir bence. Ama kalıcı olan yazarlık ve metni sürükleyici kılma becerisi. Ancak burada bile, Jules Verne'nin okunurluğunu sağlayan temel etkenlerden biri yine bilimsel bilgiyi metne (bazen sıkıcı olarak) yedirmesi. Örneğin Balonda Beş Hafta (ilk romanı, 1863) kitabında profesörün (adı Benedict idi galiba) kapatıldığı yerden sürünerek kaçarken fark ettiği bir böcek türü üzerine sayfalar akar gider.
Ancak şunu akılda tutmak gerekir: Bugünkü çocuklar için Jules Verne'in ifade ettikleri, bir zamanlar bizlere ifade ettikleriyle asla aynı olmayacak. Yüz-yüz elli yıl önce yaşamış bir yazarın yapıtlarından söz ediyoruz. Bugünkü çocuk için o zamanlar öngörülen buluşların yarattığı heyecanın yerini başka şeyler aldı.


Dalgıç, denizbilimci, baloncu, astronot, uzaybilimci, v.b; dünyada bu ekstrem mesleklere sahip ve yaptıklarıyla bilinen, ünlenen ve kayıtlara geçen pek çok ismin ortak özelliği, çocukluğunda Jules Verne'in kitaplarını okumuş olmak... Jules Verne'de, bu kadar etkili olan şey nedir sizce?

Bu sözünü ettiğiniz bulgunun içeriğini bilmiyorum. Bugün belli alanlarda bir yerlere gelmiş herkesin zamansal nedenlerle çocukluğunda Jules Verne okumuş olması muhtemel. Yani ekstrem mesleklere sahip olduğunu söylediğiniz kişilerin dışında da çocukluğunda Jules Verne kitapları okumuş olanlar vardır bence. Ama tabii, bir araştırma sonucu elde edilmiş bulgulardan söz ettiğinizi düşünüyorum. O zaman şunu söyleyebilirim: Bence belirleyici etken Jules Verne değil, "macera" türü. Macera, tanımsal olarak olağan yaşantıların dışı demek değil mi zaten. Yani ektrem meslek olarak adlandırdığımız her şey zaten macera değil mi? Herkes kayak yapıyor, adam uçurumlardan atıyor kendini ekstrem spor diye. İşte macera. Kısaca, Jules Verne'deki bu tür etki "macera" dürtüsünü kaşımış olmasından geliyor.

Çocuklukta okunan kitap, insan yaşamını, onun meslek seçimini ve hayatta duracağı yeri ne derece etkiler? Serüven ve macera ile örülmüş bir edebiyat, çocuk ruhunu ve dimağını beslemede ne derece etkilidir?

Çocukluğumuzda bizi besleyen çok şey vardır ve bu çok şeyin karışımıyla ve biraz da genetik özelliklerimizle ortaya atılırız. Hayatta alacağımız rolü, atacağımız adımları neyin esas olarak belirlediğini anlamak zor. Kimi der ki "öğretmen olmamı birinci sınıftaki öğretmenime borçluyum," ya da tam tersi, "resim öğretmenim yüzünden ressam olamadım, yeteneğim köreldi." Ama düşünüyorum da, hele bizimki gibi bir ülkede, yani "ekstrem" olmanın, ya da "maceracı" olmanın pek sevilmediği, hayatın "kitaptan" değil de "sokaktan" öğrenileninin daha makbul sayıldığı bir ülkede acaba kaçımız "bir kitap okuduğumuz için hayatımız değişti?"
TOP